Xəstəlik
Kəskin qarın
Bu səhifəni sonra oxuyun
Hazırda güclü qarın ağrınız varsa — xüsusilə qusma, hərarət, qaz-nəcis ifrazının dayanması və ya qarnın sərtləşməsi ilə birlikdə — oxumağı dayandırın və dərhal təcili yardıma müraciət edin: 103.
“Kəskin qarın” bir xəstəliyin adı deyil — qəfil başlayan, təcili cərrahi qiymətləndirmə tələb edən qarın ağrısı vəziyyətlərinin ümumi adıdır. Arxasında onlarla fərqli səbəb dura bilər və bunların bir qismi saatlar içində müdaxilə tələb edir.
Bu səhifədə
Ən çox rast gəlinən səbəblər
- Kəskin appendisit — göbək ətrafından başlayıb sağ aşağı nahiyəyə keçən ağrı
- Kəskin xolesistit — sağ qabırğaaltı ağrı, hərarət
- Kəskin pankreatit — kürəyə yayılan qurşaqvari ağrı
- Bağırsaq keçməzliyi — köp, qusma, qaz-nəcis ifrazının dayanması
- Boğulmuş yırtıq — sərtləşmiş, yerinə salınmayan ağrılı qabarma
- Xoranın deşilməsi — qəfil, çox güclü ağrı və qarnın taxta kimi bərkiməsi
- Divertikulit — çox vaxt sol aşağı nahiyədə ağrı
- Ginekoloji və uroloji səbəblər — yumurtalıq kistasının burulması, böyrək daşı, uşaqlıqdankənar hamiləlik
Təhlükə əlamətləri
Ağrının xarakteri
- Bir neçə saat keçməyən və güclənən ağrı
- Toxunduqda kəskinləşən ağrı
- Qarnın taxta kimi bərkiməsi
- Hərəkət və öskürəklə şiddətlənən ağrı
- Yerini dəyişən ağrı — göbəkdən sağ aşağıya keçmə
- Gecə yuxudan oyadan ağrı
Müşayiət edən əlamətlər
- Davamlı qusma
- Qaz və nəcis ifrazının dayanması
- Yüksək hərarət, titrətmə
- Qanlı qusma və ya qara nəcis
- Dərinin saralması
- Solğunluq, soyuq tər, huşun dumanlanması
Ağrıkəsici niyə problem yaradır
Kəskin qarın ağrısında həkimə müraciət etməzdən əvvəl güclü ağrıkəsici qəbulu diaqnozu çətinləşdirə bilər. Cərrahi qiymətləndirmənin ən mühüm hissəsi ağrının harada olduğunu, müayinə zamanı necə dəyişdiyini və qarın divarının necə reaksiya verdiyini izləməkdir. Ağrı maskalandıqda bu məlumat itir.
Eyni səbəbdən müayinəyə qədər yemək və içməkdən çəkinmək tövsiyə olunur — əməliyyat lazım gələrsə, anesteziya üçün mədənin boş olması tələb edilir. Antibiotikin özbaşına qəbulu da mənzərəni dəyişdirə bilər.
Bu qayda yalnız müayinəyə qədər keçən dövr üçündür. Həkim vəziyyəti qiymətləndirdikdən sonra lazımi ağrıkəsici təyin ediləcək — ağrıya dözmək tələb olunmur.
Müayinə necə aparılır
-
Anamnez
Ağrının nə vaxt və necə başladığı, yerini dəyişib-dəyişmədiyi, nə ilə güclənib-azaldığı, son yemək vaxtı, keçmiş əməliyyatlar və qəbul olunan dərmanlar soruşulur.
-
Fiziki müayinə
Qarın nahiyəsi baxılır, dinlənilir və mərhələli şəkildə palpasiya edilir. Qarın divarının reaksiyası diaqnoz üçün əsas məlumat verir.
-
Analizlər və görüntüləmə
Qan analizləri, sidik analizi, ultrasəs və lazım olduqda kompüter tomoqrafiyası. Doğuş yaşında olan qadınlarda hamiləlik testi standart mərhələdir.
-
Müşahidə və təkrar müayinə
Bəzi hallarda mənzərə dərhal aydın olmur. Müşahidə altında təkrar müayinə düzgün qərar üçün ən etibarlı üsullardan biridir və vaxt itkisi deyil.
Xüsusi diqqət tələb edən qruplar
Bəzi qruplarda kəskin cərrahi xəstəliklər daha zəif əlamətlərlə gedə bilər — ağrı gözlənildiyi qədər güclü olmaya bilər və hərarət yüksəlməyə bilər:
- Yaşlı xəstələr — ağrı reaksiyası zəifləyə bilər
- Şəkərli diabeti olanlar — sinir zədələnməsi ağrını maskalaya bilər
- Hamilələr — orqanların yerdəyişməsi ağrının yerini dəyişdirir
- İmmunosupressiv müalicə alanlar — iltihab reaksiyası zəif ola bilər
- Uşaqlar — şikayəti dəqiq ifadə etmək çətin ola bilər
Bu qruplarda müraciəti gecikdirmək daha risklidir və şübhə həddi daha aşağı saxlanılmalıdır.
Ən çox verilən suallar
Qarnım ağrıyır — evdə gözləyə bilərəmmi?
Yüngül, keçici və başqa əlamətlə müşayiət olunmayan ağrı çox vaxt təhlükəsizdir. Lakin ağrı bir neçə saat ərzində keçmirsə, güclənirsə, toxunduqda artırsa və ya qusma, hərarət, qaz-nəcis ifrazının dayanması ilə birlikdədirsə, gözləmək düzgün deyil.
Ağrı keçdi — deməli təhlükə yoxdur?
Mütləq deyil. Bəzi hallarda, məsələn appendisitin deşilməsindən sonra ağrı qısa müddətə azala bilər, sonra isə vəziyyət daha da ağırlaşır. Güclü ağrıdan sonra ağrının qəflətən kəsilməsi sakitləşdirici əlamət deyil.
Ağrıkəsici içə bilərəmmi?
Həkimə müraciət etməzdən əvvəl güclü ağrıkəsicidən çəkinmək tövsiyə olunur, çünki diaqnozu çətinləşdirə bilər. Müayinədən sonra ağrının aradan qaldırılması müalicənin standart hissəsidir.
Xəstəxanaya gedərkən nə etməliyəm?
Yemək və içməkdən çəkinin, özbaşına antibiotik qəbul etməyin, isti kompres qoymayın. Əvvəlki müayinə sənədlərinizi və qəbul etdiyiniz dərmanların siyahısını götürün.
Hər kəskin qarın əməliyyat tələb edirmi?
Xeyr. Bir çox vəziyyət dərman müalicəsi və müşahidə ilə idarə olunur. Əməliyyat qərarı müayinə, analiz və görüntüləmə nəticələri birlikdə qiymətləndirildikdən sonra verilir.
Yenilənib: