Xidmət

Öd kisəsi və hepato-pankreato-biliar cərrahiyyə

Öd kisəsi, öd yolları, qaraciyər və mədəaltı vəzi xəstəliklərinin cərrahi müalicəsi. Öd kisəsinin laparoskopik çıxarılması ümumi cərrahiyyənin ən çox icra olunan əməliyyatlarındandır; öd yolları və mədəaltı vəzi üzərində müdaxilələr isə daha mürəkkəb planlaşdırma tələb edir.

Kimlər müraciət edir

Ultrasəsdə öd kisəsində daş və ya polip aşkarlananlar
Sağ qabırğaaltı nahiyədə təkrarlanan sancı tutmaları olanlar
Yağlı qidadan sonra ağırlıq, köp və ürəkbulanma hiss edənlər
Dərinin və göz ağının saralması ilə müraciət edənlər
Kəskin xolesistit və ya kəskin pankreatit keçirənlər
Öd yollarında daş və ya darlıq aşkarlananlar
Qaraciyərdə kista və ya kütlə aşkarlananlar
Mədəaltı vəzidə kistik və ya bərk törəmə aşkarlananlar

Müayinə necə aparılır

Klinik qiymətləndirmə və ultrasəs

Ağrının xarakteri, qida ilə əlaqəsi və tutmaların tezliyi dəqiqləşdirilir. Qarın ultrasəsi öd kisəsi daşlarının aşkarlanmasında ilk və çox vaxt kifayət edən üsuldur.
Qan analizləri

Qaraciyər fermentləri, bilirubin, iltihab göstəriciləri və mədəaltı vəzi fermentləri vəziyyətin ağırlığını qiymətləndirməyə kömək edir.
Əlavə görüntüləmə

Öd yollarında daş və ya darlıq şübhəsi varsa, MRCP (maqnit-rezonans xolangiopankreatoqrafiya) və ya kompüter tomoqrafiyası istifadə olunur. Bəzi hallarda endoskopik müdaxilə həm diaqnostik, həm müalicəvi ola bilər.
Qərar

Əlamətsiz daşların bir qismi müşahidə olunur. Təkrarlanan sancılar, keçirilmiş iltihab və ya ağırlaşma riski əməliyyat göstərişi yaradır.

Hansı əməliyyatlar icra olunur

Laparoskopik xolesistektomiya — öd kisəsinin qapalı üsulla çıxarılması
Açıq xolesistektomiya — qapalı üsul uyğun olmadıqda və ya təhlükəsizlik tələb etdikdə
Öd yollarının cərrahiyyəsi — daşların çıxarılması, darlıqların bərpası, öd yolu zədələnmələrinin müalicəsi
Qaraciyər üzərində müdaxilələr — kista və törəmələrin cərrahi müalicəsi, exinokok kistası da daxil olmaqla
Mədəaltı vəzi cərrahiyyəsi — kistik törəmələr və şişlərdə, o cümlədən pankreato-duodenektomiya (Whipple əməliyyatı)

Öd yolu təhlükəsizliyi

Öd kisəsi əməliyyatının ən mühüm prinsipi öd yollarının qorunmasıdır. Anatomiya aydın görünmədikdə açıq üsula keçmək və ya əməliyyatın həcmini dəyişmək standart təhlükəsizlik qərarıdır. Həkim bu mövzuda Azərbaycan Hepato-Pankreato-Biliar Cərrahlar Birliyinin regional konfranslarında məruzələr edib.

Mexaniki sarılıq

Dərinin və göz ağının saralması, sidiyin tündləşməsi və nəcisin rənginin açılması öd axınının maneə ilə qarşılaşdığını göstərə bilər. Səbəb öd yolundakı daş, iltihabi darlıq və ya şiş ola bilər.

Bu vəziyyət təxirəsalınmaz araşdırma tələb edir. Müalicə maneənin səbəbindən asılıdır: bəzi hallarda endoskopik müdaxilə kifayət edir, digərlərində cərrahi həll lazım olur. Ardıcıllıq — əvvəlcə ödün axınının bərpası, sonra əsas səbəbin müalicəsi — hər xəstədə ayrıca planlaşdırılır.

Əməliyyatdan sonra

Laparoskopik xolesistektomiyadan sonra xəstələrin əksəriyyəti qısa müddət ərzində evə buraxılır və gündəlik fəaliyyətə nisbətən tez qayıdır. Dəqiq müddət iltihabın dərəcəsindən və əməliyyatın gedişindən asılıdır.

Öd kisəsi çıxarıldıqdan sonra həzm tamamilə pozulmur — öd birbaşa öd yolu ilə bağırsağa axmağa davam edir. İlk həftələrdə yağlı qidalara tədricən keçid tövsiyə olunur. Bəzi xəstələrdə bu dövrdə həzm dəyişiklikləri müşahidə oluna bilər və adətən zamanla azalır.

Təcili müraciət tələb edən hallar

Dərinin və göz ağının saralması
Yüksək hərarət və titrətmə ilə birlikdə sağ qabırğaaltı ağrı
Bir neçə saat keçməyən güclü qarın ağrısı
Davamlı qusma və qida qəbul edə bilməmək
Kürəyə yayılan, güclənən qurşaqvari ağrı

Bu əlamətlərdə gecikmədən müraciət edin — 103.

Ən çox verilən suallar

Öd kisəsindəki daşlar dərmanla əriyə bilərmi?

Praktikada dərmanla daş əridilməsi çox məhdud hallarda və məhdud effektlə tətbiq olunur; daşların təkrar yaranma ehtimalı yüksəkdir. Əlamət verən daşlarda standart yanaşma öd kisəsinin çıxarılmasıdır.

Daşım var, amma heç bir şikayətim yoxdur — əməliyyat lazımdırmı?

Əlamətsiz daşların bir qismi müşahidə altında saxlanıla bilər. Lakin bəzi hallarda — daşların ölçüsü, sayı, öd kisəsinin divarındakı dəyişikliklər və ya müşayiət edən xəstəliklər — profilaktik əməliyyat məsləhət görülə bilər. Qərar fərdi verilir.

Öd kisəsi olmadan yaşamaq mümkündürmü?

Bəli. Öd kisəsi ödü saxlayan rezervuardır, onu istehsal edən orqan deyil — öd qaraciyərdə hazırlanır. Kisə çıxarıldıqdan sonra öd birbaşa bağırsağa axır və həzm davam edir.

Əməliyyat nə qədər çəkir və neçə gün xəstəxanada qalıram?

Laparoskopik xolesistektomiya adətən qısa müddətli əməliyyatdır və yatış çox vaxt bir gün ilə məhdudlaşır. İltihabın kəskin olduğu hallarda həm əməliyyat, həm də yatış daha uzun ola bilər.

Whipple əməliyyatı nədir?

Pankreato-duodenektomiya (Whipple əməliyyatı) mədəaltı vəzinin baş hissəsinin, onikibarmaq bağırsağın və ətraf strukturların birlikdə çıxarılıb həzm yollarının yenidən qurulmasıdır. Ümumi cərrahiyyənin ən mürəkkəb əməliyyatlarındandır və ciddi hazırlıq, komanda işi tələb edir.

Yenilənib: 30 avqust 2026