Xidmət
Yırtıq cərrahiyyəsi
Yırtıq qarın divarındakı zəif nöqtədən daxili orqanların qabarmasıdır. Öz-özünə sağalmır və zamanla böyümə meyli göstərir. Müalicəsi cərrahidir; məsələ əməliyyatın olub-olmaması yox, hansı üsulla və nə vaxt icra olunmasıdır.
Bu səhifədə
Yırtıq növləri
- Qasıq yırtığı — ən çox rast gəlinən növ, xüsusilə kişilərdə
- Bud yırtığı — daha çox qadınlarda, boğulma riski nisbətən yüksəkdir
- Göbək yırtığı — böyüklərdə və uşaqlarda fərqli gedişlə
- Qarının orta xətt yırtıqları — göbəkdən yuxarı nahiyədə
- Əməliyyatdan sonrakı (insizional) yırtıq — keçmiş kəsik yerində yaranan yırtıq
- Təkrarlanan (residiv) yırtıq — əvvəllər əməliyyat olunmuş, lakin yenidən yaranan yırtıq
Müayinə necə aparılır
Yırtıq diaqnozu çox vaxt fiziki müayinə ilə qoyulur — ayaq üstə dayanarkən və qarındaxili təzyiq artdıqda qabarma daha aydın görünür. Şübhəli hallarda ultrasəs və ya kompüter tomoqrafiyası istifadə olunur.
Səthi ultrasəs müayinəsində xəstənin vəziyyəti nəticəyə təsir edir: yarımdik vəziyyətdə aparılan müayinə uzanmış vəziyyətə nisbətən daha həssas ola bilər. Bu mövzu həkimin dərc olunmuş elmi işlərindən birinin predmetidir.
Cərrahi üsullar
-
Açıq bərpa
Yırtıq nahiyəsi üzərindən kəsiklə girilir, qabaran toxuma yerinə salınır və zəif sahə möhkəmləndirilir. Bir çox halda etibarlı və sınanmış üsuldur.
-
Laparoskopik bərpa
Kiçik kəsiklərdən kamera və alətlərlə aparılır. Xüsusilə ikitərəfli və təkrarlanan yırtıqlarda üstünlük verilə bilər. Uyğunluq fərdi qiymətləndirilir.
-
Qarın divarının bərpası
Böyük insizional yırtıqlarda qarın divarının anatomiyasının bərpası tələb olunur. Bu, daha geniş planlaşdırma və bəzən mərhələli yanaşma tələb edən müdaxilədir.
Üsul seçimi yırtığın növündən, ölçüsündən, birtərəfli və ya ikitərəfli olmasından, əvvəlki əməliyyatlardan və xəstənin ümumi vəziyyətindən asılıdır. Həkim robotik yırtıq cərrahiyyəsi üzrə Türkiyədə nəşr olunmuş cərrahiyyə kitablarında iki fəslin müəllifidir.
Tor (mesh) haqqında
Müasir yırtıq cərrahiyyəsində zəif sahə çox vaxt sintetik tor ilə möhkəmləndirilir. Tor toxumanın öz gücünə əlavə dayaq yaradır və təkrarlanma ehtimalını azaltmaq məqsədi daşıyır.
Torun növü, ölçüsü və yerləşdiriləcəyi qat yırtığın xüsusiyyətlərinə görə seçilir. Bəzi hallarda — məsələn sahədə iltihab varsa — tordan istifadə uyğun olmaya bilər və toxuma bərpasına üstünlük verilir. Bu qərar əməliyyatdan əvvəl izah edilir.
Əməliyyatdan sonra
Bərpa müddəti yırtığın ölçüsündən və istifadə olunan üsuldan asılıdır. Kiçik yırtıqlarda gündəlik fəaliyyətə qayıdış nisbətən tez olur; böyük qarın divarı bərpalarından sonra isə daha uzun məhdudiyyət dövrü tələb olunur.
Ağır qaldırma və qarındaxili təzyiqi artıran fəaliyyətlərdən müəyyən müddət çəkinmək lazımdır — dəqiq müddət əməliyyatdan sonra fərdi olaraq bildirilir. Qəbizlik, davamlı öskürək və siqaret çəkmə sağalmaya mənfi təsir göstərə bildiyi üçün bu amillərin idarə olunması tövsiyə edilir.
Boğulma əlamətləri — təcili
- Yırtığın qəfil sərtləşməsi və yerinə salına bilməməsi
- Yırtıq nahiyəsində güclü, kəskin ağrı
- Dərinin qızarması və ya rənginin dəyişməsi
- Ürəkbulanma, qusma, qaz və nəcis ifrazının dayanması
Bu, boğulmuş yırtığın əlaməti ola bilər və təxirəsalınmaz cərrahi vəziyyətdir. Dərhal təcili yardıma müraciət edin — 103.
Ən çox verilən suallar
Yırtıq bandaj və ya məşqlə keçə bilərmi?
Xeyr. Qarın divarındakı deşik öz-özünə bağlanmır. Bandaj yalnız müvəqqəti olaraq narahatlığı azalda bilər, lakin yırtığı müalicə etmir və boğulma riskini aradan qaldırmır.
Yırtığım kiçikdir və məni narahat etmir — gözləyə bilərəmmi?
Bəzi kiçik və əlamətsiz yırtıqlarda müşahidə mümkündür və bu qərar həkimlə birlikdə verilir. Lakin yırtıq zamanla böyüyə bilər və böyüdükcə əməliyyat daha mürəkkəbləşir. Bud yırtıqlarında boğulma riski nisbətən yüksək olduğu üçün gözləmə adətən məsləhət görülmür.
Tor bədəndə problem yaradarmı?
Torlar bu məqsəd üçün istehsal olunan materiallardır və uzun illərdir geniş istifadə edilir. Hər cərrahi materialda olduğu kimi burada da müəyyən risklər mövcuddur; bunlar əməliyyatdan əvvəl izah edilir və material sizin vəziyyətinizə uyğun seçilir.
Əməliyyatdan sonra nə vaxt idmana başlaya bilərəm?
Bu, yırtığın ölçüsündən, üsuldan və işinizin xarakterindən asılıdır. Yüngül fəaliyyətə qayıdış adətən qısa müddətdə mümkün olur, ağır fiziki yüklənmə isə daha uzun gözləmə tələb edir. Dəqiq müddət sizə fərdi olaraq bildirilir.
Yırtıq təkrarlana bilərmi?
Bəli, təkrarlanma bütün yırtıq əməliyyatlarında mümkün olan nəticədir. Ehtimal yırtığın növündən, istifadə olunan üsuldan, toxumanın keyfiyyətindən və əməliyyatdan sonrakı dövrdə göstərişlərə əməl olunmasından asılıdır.
Yenilənib: