Xidmət
Süd vəzi cərrahiyyəsi
Süd vəzində əl ilə hiss olunan düyün, ağrı, axıntı və ya müayinədə aşkarlanan dəyişiklik cərrahi qiymətləndirmə tələb edə bilər. Məqsəd hər tapıntını əməliyyat etmək deyil — əvvəlcə nə ilə qarşılaşdığımızı dəqiqləşdirmək, sonra müdaxilənin lazım olub-olmadığını müəyyən etməkdir.
Bu səhifədə
Kimlər müraciət edir
- Süd vəzində əl ilə hiss olunan düyün və ya sərtlik aşkar edənlər
- Ultrasəs, mammoqrafiya və ya MRT-də şübhəli tapıntı olan qadınlar
- Gilədən qanlı və ya şəffaf axıntı müşahidə edənlər
- Dərinin içəri çəkilməsi, qırışması və ya “portağal qabığı” görünüşü olanlar
- Keçməyən qızartı, şişkinlik və ağrı ilə gedən iltihabi vəziyyətlər
- Biopsiya nəticəsi alınmış və cərrahi qərar üçün müraciət edənlər
- Ailəsində süd vəzi və ya yumurtalıq xərçəngi olan, risk qiymətləndirməsi istəyənlər
Kişilərdə də süd vəzi xəstəlikləri rast gəlinir — nadir olsa da, kişilərdə aşkarlanan düyün mütləq müayinə tələb edir.
Müayinə necə aparılır
-
Söhbət və fiziki müayinə
Şikayətin nə vaxt başladığı, aybaşı ilə əlaqəsi, ailə anamnezi və qəbul etdiyiniz dərmanlar aydınlaşdırılır. Sonra süd vəziləri və qoltuqaltı nahiyə müayinə olunur.
-
Görüntüləmə
Yaşdan asılı olaraq ultrasəs, mammoqrafiya və ya hər ikisi istifadə olunur. Bəzi hallarda elastoqrafiya və ya MRT əlavə məlumat verir. Görüntüləmə tək başına diaqnoz qoymur — tapıntı klinik mənzərə ilə birlikdə oxunur.
-
Biopsiya — lazım olduqda
Şübhəli tapıntılarda toxuma nümunəsi götürülür (nazik iynə aspirasiyası və ya kobud iynə biopsiyası). Patoloji cavab müalicə planının əsasını təşkil edir. Biopsiya “xərçəng var” demək deyil — çox vaxt məhz xərçəng olmadığını göstərmək üçün aparılır.
-
Qərarın verilməsi
Xoşxassəli tapıntıların bir qismi sadəcə müşahidə olunur. Cərrahi müdaxilə düyünün növündən, ölçüsündən, böyümə sürətindən, əlamətlərdən və patoloji nəticədən asılıdır.
Hansı əməliyyatlar icra olunur
- Xoşxassəli törəmələrin çıxarılması — fibroadenoma və oxşar törəmələr, ölçüsü böyüyürsə və ya narahatlıq yaradırsa
- Süd vəzi xərçənginin cərrahi müalicəsi — süd vəzini qoruyan əməliyyat (lumpektomiya) və ya mastektomiya, hər halda ayrıca qiymətləndirilir
- Qoltuqaltı limfa düyünlərinin qiymətləndirilməsi — keşikçi limfa düyünü biopsiyası (SLNB) və ya qoltuqaltı limfa düyünlərinin təmizlənməsi (ALND)
- İltihabi xəstəliklərin cərrahi müalicəsi — abses drenajı və iltihabi ocaqların qiymətləndirilməsi
- Gilə axıntısı ilə gedən hallarda — süd axarının cərrahi müayinəsi və çıxarılması
Elmi maraq sahəsi
Süd vəzinin iltihabi xəstəlikləri, xüsusilə idiopatik qranulomatoz mastit, həkimin elmi araşdırma mövzularındandır və beynəlxalq jurnallarda dərc olunmuş işlərində yer alır.
Onkoplastik yanaşma
Onkoplastik cərrahiyyə onkoloji təhlükəsizliyi qorumaqla yanaşı, süd vəzinin formasını mümkün qədər saxlamağı hədəfləyir. Şiş çıxarıldıqdan sonra qalan toxumanın yenidən formalaşdırılması bu yanaşmanın əsasıdır.
Bu üsulun hər xəstəyə uyğun olub-olmaması şişin ölçüsü, süd vəzindəki yeri, vəzin həcmi və planlaşdırılan əlavə müalicələrdən asılıdır. Uyğunluq müayinə zamanı fərdi qiymətləndirilir. Həkim bu sahədə Böyük Britaniya Royal College proqramı çərçivəsində Qahirədə keçirilən onkoplastik süd vəzi cərrahiyyəsi kursunu tamamlayıb.
Qoltuqaltı limfa düyünləri
Süd vəzi xərçəngində qoltuqaltı limfa düyünlərinin vəziyyəti müalicə planına birbaşa təsir edir. Bütün limfa düyünlərini çıxarmaq əvəzinə, mümkün olan hallarda əvvəlcə keşikçi limfa düyünü araşdırılır — şişin ilk axdığı düyün tapılır və yalnız o çıxarılıb müayinə edilir. Nəticə təmiz olarsa, daha geniş müdaxilədən çəkinmək mümkün ola bilər.
Kimyaterapidən sonra qoltuqaltı cərrahiyyə ayrıca planlaşdırma tələb edir; bu mövzu həkimin I Milli Azərbaycan Süd Vəzi Xəstəlikləri Konqresindəki məruzəsinin mövzusu olub.
Əməliyyatdan sonra
Yatış müddəti və bərpa əməliyyatın həcmindən asılı olaraq dəyişir. Kiçik həcmli müdaxilələrdən sonra eyni gün və ya ertəsi gün evə buraxılmaq mümkün ola bilər; daha geniş əməliyyatlar bir neçə gün müşahidə tələb edir.
Əməliyyatdan sonra çıxarılmış toxumanın patoloji müayinəsinin cavabı gözlənilir. Bu cavab sonrakı addımları — əlavə müalicəyə ehtiyac olub-olmadığını — müəyyən edir. Onkoloji hallarda plan cərrah, onkoloq və radioloqun birgə müzakirəsi ilə qurulur.
Gecikmədən müraciət edin
- Süd vəzində sürətlə böyüyən sərtlik və ya kütlə
- Yüksək hərarətlə gedən güclü qızartı, şişkinlik və ağrı
- Gilədən qanlı axıntı
- Dərinin yara açması və ya sağalmayan xoralaşma
- Qoltuqaltında yeni yaranmış sərt düyün
Ümumi təcili hallarda 103.
Ən çox verilən suallar
Süd vəzində düyün aşkar etdim — bu mütləq xərçəngdirmi?
Xeyr. Süd vəzində aşkarlanan düyünlərin əhəmiyyətli hissəsi xoşxassəlidir — fibroadenoma, kista və iltihabi dəyişikliklər bunlara aiddir. Lakin düyünün növünü yalnız əl ilə müayinə ilə müəyyən etmək mümkün deyil, buna görə hər yeni tapıntı görüntüləmə və lazım olduqda biopsiya ilə araşdırılmalıdır.
Biopsiya xərçəngin yayılmasına səbəb ola bilərmi?
Müasir tibbi məlumatlar bu narahatlığı təsdiqləmir. Biopsiya diaqnostikanın standart mərhələsidir və düzgün diaqnoz olmadan düzgün müalicə planı qurmaq mümkün deyil. Biopsiyadan imtina etmək diaqnozu gecikdirə bilər.
Süd vəzini tam çıxarmaq həmişə lazımdırmı?
Xeyr. Bir çox halda süd vəzini qoruyan əməliyyat mümkün olur. Qərar şişin ölçüsündən, yerləşməsindən, süd vəzinin həcmindən, şiş ocaqlarının sayından və planlaşdırılan əlavə müalicələrdən asılıdır və hər xəstədə ayrıca verilir.
Əməliyyatdan sonra nə qədər müddət işə çıxa bilmirəm?
Bu, əməliyyatın həcmindən və işinizin xarakterindən asılıdır. Kiçik müdaxilələrdən sonra qayıdış qısa müddətdə mümkün ola bilər, geniş əməliyyatlar isə daha uzun bərpa tələb edir. Dəqiq müddət əməliyyatdan əvvəl fərdi olaraq müzakirə edilir.
Mammoqrafiya nə vaxtdan başlamalıdır?
Skrininqin başlama yaşı risk səviyyəsindən asılıdır. Ailəsində süd vəzi xərçəngi olanlarda müayinəyə daha erkən başlamaq tövsiyə oluna bilər. Sizin üçün uyğun cədvəl müayinə zamanı müəyyən edilir.
Qranulomatoz mastit süd vəzi xərçəngidirmi?
Xeyr, bu iltihabi xəstəlikdir. Lakin görüntüləmədə və hətta müayinədə xərçəngi təqlid edə bildiyi üçün ikisini bir-birindən ayırmaq bəzən çətin olur və çox vaxt biopsiya tələb edir.
Yenilənib: